Witaminy to związki organiczne o różnorodnej budowie, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania żywego organizmu. Nie mają wartości energetycznej, nie posiadają właściwości budulcowych, a jednak są bezwzględnie potrzebne organizmowi do usprawniania wielu procesów metabolicznych. Ludzki organizm ich nie syntezuje, dlatego muszą być dostarczane z pokarmem. Brak czy niedobór poszczególnych witamin skutkuje zaburzeniami fizjologicznymi i wiąże się z tymczasową lub trwałą utratą zdrowia. Aby temu zapobiec, należy dbać o to, aby nasza dieta była urozmaicona, a najważniejsze miejsce w naszym jadłospisie powinny zajmować owoce i warzywa, będące źródłem wielu witamin. Ponieważ niektóre z witamin rozpuszczalne są w lipidach, warzywa powinno się spożywać z niewielką ilością zdrowych tłuszczów, np. oliwy z oliwek. Tradycyjnie witaminy dzieli się na rozpuszczalne w wodzie: witamina C, B1, B2, B3, B5, B6, B7, B9/B11, B12, P oraz rozpuszczalne w tłuszczach: witamina A, D, E, K. Te pierwsze wydalane są z organizmu w pocie i moczu, więc trudno je przedawkować. Natomiast witaminy rozpuszczalne w tłuszczach kumulują się w naszych komórkach, najczęściej odkładając się w tkance tłuszczowej i wątrobie. Z jednej strony jest to zaleta, gdyż nie grozi nam ich niedobór, z drugiej jednak ich nadmiar może być szkodliwy. O roli poszczególnych witamin będzie można przeczytać w kolejnych artykułach z serii WITAMINY.

Witamina A

Witamina A występuje w dwóch postaciach, jako witamina A (retinol) i prowitamina A (beta-karoten). Retinol i jego pochodne występują w produktach pochodzenia zwierzęcego, m.in. : w mleku, maśle, żółtym serze, jajach, wątrobie, tłuszczu rybnym. Karotenoidy (prowitamina A) występują w produktach pochodzenia roślinnego m.in.: marchwi, dyni, papryce, szpinaku, morelach, brzoskwiniach. Witamina A jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania wszystkich komórek organizmu. Odgrywa bardzo ważną rolę w produkcji czerwonych krwinek. Jest niezbędna dla procesów widzenia, odporności, podziałów komórkowych. Ma udział w procesie syntezy hormonów steroidowych. Przyśpiesza gojenie ran i wpływa korzystnie na wygląd naszej skóry, włosów i paznokci. Posiada działanie antyoksydacyjne. Osoby starsze, kobiety w ciąży, osoby stosujące ubogą dietę, osoby palące i nadużywające alkoholu posiadają zwiększone zapotrzebowanie na witaminę A. W przypadku jej niedoboru mogą wystąpić: niedowidzenie w ciemności, tzw. kurza ślepota, a w konsekwencji także upośledzenie wzroku, suchość spojówek, przesuszona, łuszcząca się skóra, niepłodność. Z kolei w nadmiernych ilościach witamina A jest toksyczna. Przedawkowanie charakteryzuje się m.in.: zwiększoną pobudliwością, bólami głowy, powiększeniem wątroby i zaburzeniami jej funkcji, bólami stawów, zmniejszonym uwapnieniem kości. Należy pamiętać, aby stosować zdrową, zbilansowaną dietę i nie przesadzać z suplementami.

Witamina D 

Witamina D obejmuję witaminę D1, D2 oraz D3. Pierwszą znajdziemy w tranie, D2 jest wytwarzana w roślinach wystawionych na działanie promieni ultrafioletowych, natomiast witamina D3 powstaje w skórze ludzi i zwierząt i jest jedną z niewielu witamin, jakie organizm może wyprodukować sam pod wpływem działania promieni słonecznych.  Witaminy D zalicza się do witamin, jednak spełniają one funkcje prohormonów.  Szacuje się, że aż 95% Polaków ma niedobór witaminy D, a jej znaczenie jest niezmiernie ważne dla naszego organizmu. Najważniejszym źródłem witaminy D jest światło słoneczne. Synteza skórna pod wpływem promieniowania UVB może pokryć aż 90% dziennego zapotrzebowania na tę witaminę. Najważniejszą funkcją witaminy D jest regulacja gospodarki wapniowo-fosforanowej. Stwarza ona optymalne warunki dla właściwej mineralizacji kości, warunkuje rozwój i dojrzewanie szkieletu. Jej skuteczność została wykazana w terapii łuszczycy oraz w chorobach obturacyjnych takich jak astma i POChP. Niedobór witamy D, przyczynia się do osteoporozy, wzrostu ryzyka cukrzycy typu 2, depresji. Osłabia także układ odpornościowy, przyczyniając się do częstych przeziębień i infekcji dróg oddechowych. Z powodu powszechnie niskiego stężenia witaminy D, zaleca się profilaktyczną suplementację tego związku.

Witamina E

Witamina E nazywana inaczej witamina młodości pełni w organizmie człowieka wiele funkcji  i jest głównym przeciwutleniaczem występującym w komórkach. Przeciwdziała gromadzeniu się nadtlenków lipidowych i wolnych rodników odpowiedzialnych za starzenie się organizmu. Witamina E zapobiega ponadto uszkodzeniu naczyń krwionośnych, chroni organizm przed ryzykiem rozwoju degeneracyjnych chorób metabolicznych. Znajdziemy ją w olejach roślinnych, roślinach strączkowych, warzywach, produktach pełnoziarnistych, jajach i maśle, jednak najwięcej jest jej w orzechach, nasionach słonecznika, pestkach dyni i migdałach. Warto wiedzieć, że dieta bogata w witaminę E hamuje wzrost komórek raka prostaty. Witamina E występuje w wielu produktach spożywczych, jednak zdarzają się przypadki jej niedoboru. Wystąpić wtedy mogą: rozdrażnienie, zmniejszona zdolność koncentracji, pogorszenie wzroku, osłabienie mięśni, wcześniejsze starzenie się skóry, a nawet choroby sercowo-naczyniowe. Również jej nadmiar w organizmie nie pozostaje obojętny na stan naszego zdrowia. Trudno ją co prawda przedawkować, ale osoby przyjmujące suplementy diety powinny uważać. Objawami nadmiaru są: zmęczenie, zaburzenia jelitowe, bóle głowy, bóle mięśni.

Witamina K

Witamina K występuje w dwóch postaciach – witaminy K1 (fitochinon) i K2 (menachinon) i  jest rozpuszczalna w tłuszczach. Jest niezbędna już w pierwszej dobie życia i odgrywa kluczową rolę w pierwszym roku życia. Witamina K pełni w organizmie człowieka wiele funkcji. Główne to zapewnienie krzepliwości krwi, hamowanie rozwoju nowotworów, regulowanie wytwarzania protrombinów. Niedobór witaminy K występuje niezwykle rzadko i związany jest zazwyczaj z poważniejszymi schorzeniami, np. zaburzenia wchłaniania tłuszczów, hemofilia, plamica krwotoczna, czy niedrożność przewodów żółciowych. Jej niedobór może powodować powstawanie krwotoków wewnętrznych i zewnętrznych, problemy z krzepliwością z gojeniem się ran. Zwiększa również ryzyko rozwoju nowotworów piersi, żołądka, wątroby, nerek. Z kolei zbyt duża ilość witaminy K może powodować m.in.: rozpad czerwonych krwinek, niedokrwistość, nadmierne wydzielanie potu czy uczucia gorąca. Najbogatszym źródłem witaminy K są: brokuły, szpinak, jarmuż, brukselka, szparagi, kapusta włoska, groszek, awokado, marchew, pomidory, ziemniaki, seler, rzepa, botwinka, brzoskwinie i truskawki. Jednak należy pamiętać, że dla jej przyswajalności kluczowe znaczenie ma przyrządzanie produktów w nią bogatych – należy zawsze łączyć je ze zdrowymi tłuszczami. Witamina K jest odporna na wysokie temperatury, więc gotowanie jej nie niszczy. Witamina K występuje również w jajach, żółtych serach czy gęsiej wątróbce, a ponieważ są to produkty tłuste, więc umożliwiają wchłanianie witaminy bezpośrednio z produktu.

Witamina C

Witamina C – kwas askorbinowy – to witamina rozpuszczalna w wodzie. Ma ogromne znaczenie dla funkcjonowania organizmu. Ponieważ jest bardzo nietrwała i niemagazynowana w organizmie należy ją codziennie uzupełniać. Po raz pierwszy wyodrębnił ją Albert Szenta-Gὃrgy węgierski biochemik, za co w 1937 roku otrzymał nagrodę Nobla. Witamina C zwiększa aktywność białych krwinek oraz interferonu co wpływa na prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego, przez co stosowana jest w profilaktyce oraz przy przeziębieniach. Jest również najbardziej znanym antyoksydantem. Dzięki właściwościom przeciwutleniającym witamina C pełni funkcję ochronną w chorobach serca i naczyń krwionośnych oraz chroni przed stresem oksydacyjnym. Jest również istotna dla kondycji skóry, stawów oraz zabezpieczenia tętnic i żył przed zmianami miażdżycowymi. Przyjmuje się, że dorosły człowiek powinien w ciągu dnia spożyć od 45 do 90 mg kwasu askorbinowego w postaci suplementu diety lub witaminy zawartej w pokarmie. U palaczy, osób z nadciśnieniem, alkoholików, osób zestresowanych, cukrzyków i kobiet w ciąży istnieje zwiększone zapotrzebowanie na witaminę C. Jej nadmiar w organizmie najczęściej wynika z niekontrolowanej suplementacji. Jednak trudno jest przedawkować witaminy rozpuszczalne w wodzie, gdyż jej nadmiar usuwany jest z organizmu za pośrednictwem nerek. Jednak ogromne, dobowe dawki witaminy C mogą negatywnie wpłynąć na nasze zdrowie. Objawy świadczące o przedawkowaniu to m.in.: wysypka skórna, nudności, wymioty, bule brzucha, wzdęcia, zgaga. Wśród owoców najwięcej naturalnej witaminy C zawierają: owoce dzikiej róży, czarne porzeczki, truskawki, kiwi, grejpfruty, cytryny, pomarańcze i porzeczki czerwone.

Masz dodatkowe pytania odnośnie naszych usług
(np. leczonych schorzeń, warunków pobytu)
wejdź i zapytaj!

Dołącz do nas na:
Facebook

Czy chcesz otrzymywać informacje o ofercie i promocjach?
captcha